Có năm âm lịch có 13 tháng, trong đó một tháng được lặp lại gọi là tháng nhuận, ví dụ năm 2025 có tháng 6 nhuận, năm 2028 có tháng 5 nhuận. Vậy vì sao phải có tháng nhuận, và tháng nào được chọn làm tháng nhuận?
Contents
Vì sao âm lịch cần tháng nhuận?
Một tháng âm (từ trăng non này đến trăng non sau) dài trung bình khoảng 29,53 ngày, nên 12 tháng âm chỉ có khoảng 354 ngày. Trong khi đó, một năm theo Mặt Trời (năm dương) dài khoảng 365,24 ngày. Mỗi năm âm lịch “hụt” khoảng 11 ngày so với các mùa. Nếu không bù, sau vài năm Tết sẽ trôi dần sang mùa hè.
Cách bù là cứ khoảng hai, ba năm lại thêm một tháng. Trung bình cứ 19 năm có 7 năm nhuận (chu kỳ Meton), vì 19 năm dương xấp xỉ bằng 235 tháng âm.
Tháng nào là tháng nhuận?
Âm lịch Việt Nam đặt tháng nhuận theo trung khí (12 trong 24 tiết khí, như Vũ thủy, Xuân phân, Cốc vũ, Tiểu mãn, Hạ chí, Đại thử, Xử thử, Thu phân, Sương giáng, Tiểu tuyết, Đông chí, Đại hàn):
- Tháng âm chứa ngày Đông chí luôn là tháng 11.
- Đếm số lần trăng non từ tháng 11 năm trước đến tháng 11 năm sau. Nếu có 12 tháng thì không có nhuận; nếu có 13 tháng thì phải chọn một tháng nhuận.
- Tháng nhuận là tháng đầu tiên không chứa trung khí nào trong khoảng đó. Tháng nhuận mang số của tháng liền trước, ví dụ sau tháng 5 là tháng 5 nhuận.
Vì trung khí cách nhau khoảng 30,4 ngày, dài hơn một tháng âm, nên thỉnh thoảng sẽ có một tháng âm “lọt” giữa hai trung khí. Tháng đó được chọn làm tháng nhuận. Ngày bắt đầu các tiết khí xem tại bài 24 tiết khí.
Danh sách các năm nhuận âm lịch 2020–2060
| Năm âm lịch | Tháng nhuận | Từ ngày (dương) | Đến ngày |
|---|---|---|---|
| 2020 (Canh Tý) | Tháng 4 nhuận | 23/05/2020 | 20/06/2020 |
| 2023 (Quý Mão) | Tháng 2 nhuận | 22/03/2023 | 19/04/2023 |
| 2025 (Ất Tỵ) | Tháng 6 nhuận | 25/07/2025 | 22/08/2025 |
| 2028 (Mậu Thân) | Tháng 5 nhuận | 23/06/2028 | 21/07/2028 |
| 2031 (Tân Hợi) | Tháng 3 nhuận | 21/04/2031 | 20/05/2031 |
| 2033 (Quý Sửu) | Tháng 11 nhuận | 22/12/2033 | 19/01/2034 |
| 2036 (Bính Thìn) | Tháng 6 nhuận | 23/07/2036 | 21/08/2036 |
| 2039 (Kỷ Mùi) | Tháng 5 nhuận | 22/06/2039 | 20/07/2039 |
| 2042 (Nhâm Tuất) | Tháng 2 nhuận | 22/03/2042 | 19/04/2042 |
| 2044 (Giáp Tý) | Tháng 7 nhuận | 23/08/2044 | 20/09/2044 |
| 2047 (Đinh Mão) | Tháng 5 nhuận | 23/06/2047 | 22/07/2047 |
| 2050 (Canh Ngọ) | Tháng 3 nhuận | 21/04/2050 | 20/05/2050 |
| 2052 (Nhâm Thân) | Tháng 8 nhuận | 23/09/2052 | 21/10/2052 |
| 2055 (Ất Hợi) | Tháng 6 nhuận | 24/07/2055 | 22/08/2055 |
| 2058 (Mậu Dần) | Tháng 4 nhuận | 22/05/2058 | 20/06/2058 |
Năm 2026 (Bính Ngọ) và 2027 (Đinh Mùi) đều không có tháng nhuận. Năm nhuận gần nhất sắp tới là năm Mậu Thân 2028, nhuận tháng 5.
Năm 2033 – trường hợp đặc biệt
Năm 2033 là trường hợp hiếm khiến nhiều phần mềm lịch tính sai. Năm đó, một số tháng không có trung khí xuất hiện ở hai khoảng 13 tháng liền nhau; nếu áp dụng máy móc, có chương trình đặt nhuận tháng 7 hoặc tháng 8. Theo đúng quy tắc (tháng nhuận phải nằm sau tháng 11 chứa Đông chí và là tháng đầu tiên không có trung khí trong khoảng có 13 tháng), năm Quý Sửu 2033 nhuận tháng 11. Dữ liệu trên trang này đã được kiểm tra lại theo quy tắc đó.
Tháng nhuận ảnh hưởng gì đến ngày giỗ, sinh nhật?
- Người mất vào tháng nhuận: phong tục phổ biến là những năm sau làm giỗ vào tháng chính (tháng không nhuận) cùng số; chỉ khi năm đó lại có đúng tháng nhuận ấy thì nhiều gia đình làm giỗ vào tháng nhuận.
- Sinh nhật âm lịch: tương tự, người sinh tháng nhuận thường tổ chức sinh nhật âm vào tháng chính cùng số.
- Năm nhuận có 13 tháng, nên tổng số ngày khoảng 383 đến 385 ngày; Tết năm sau sẽ đến muộn hơn.
Muốn tìm ngày dương của một ngày trong tháng nhuận, hãy dùng ô “Đổi ngày âm sang dương” trên trang chủ và đánh dấu “Tháng nhuận”.
Hỏi đáp về tháng nhuận
Năm 2027 có nhuận không?
Năm Đinh Mùi 2027 không có tháng nhuận, có 12 tháng âm lịch.
Năm 2028 nhuận tháng mấy?
Năm Mậu Thân 2028 nhuận tháng 5 âm lịch.
Bao nhiêu năm có một năm nhuận âm lịch?
Trung bình cứ 19 năm có 7 năm nhuận, tức khoảng 2 đến 3 năm lại có một năm nhuận.
Thông tin ngày tốt xấu, giờ hoàng đạo trên trang được tính theo lịch vạn niên dân gian, chỉ mang tính tham khảo.
